WEST-DAMMARKE

 

Het Kanaal vanaf Hankate naar de dam "Maanweg - Korteveldseweg"

Het Kanaal vanaf Hankate naar de dam 'Maanweg - Korteveldseweg'

Op de plaats van de afdamming maakt het kanaal een knik, en gaat naar het westen verder.

37-2.jpg(9671 bytes)

Het kanaal vanaf de weg bij Hankate naar het westen gezien

Op de foto hierboven zijn we in het buurtschap Hankate. Rechts staat een veevoeder-fabriek, op de voorgrond de Hellendoornse weg, terwijl links en rechts naast het kanaal de masten van de hoogspanningslijn van Zwolle naar Almelo zichtbaar zijn. Het is misschien wel leuk om te zien hoe het kanaal er hier anno 1904 bij lag. De onderstaande foto laat dit zien.

38-1.jpg(3676 bytes)

Dezelfde situatie, maar dan omstreeks het jaar 1904

Het Overijssels Kanaal loopt hier kaarsrecht naar het westen, over een afstand van zo'n 1700 meter. Dan zijn we beland bij de camping Hankate, aan de zuidelijke oever van het kanaal, dat op deze plaats een schuine knik naar het noordwesten maakt. Dit is het einde van het kanaal zoals dat op de bovenstaande foto is te zien. We zijn hier beland in de streek West-Dammarke. Na de knik bij de camping Hankate wordt het kanaal aan de zuidelijke oever begeleid door een strook bos, terwijl wat schuin naar het noordwesten de Lemelerberg opdoemt. Ook dit is een van de mooie stukjes van het kanaal. De drie foto’s hieronder, een drieluik, geven hier een indruk van.

 

39-1a.jpg(11548 bytes)

 

 

 

 

 

A

39-1b.jpg(3260 bytes) B
39-1c.jpg(13632 bytes) C

Bij de foto's:
A: Langs het kanaal, ten zuiden van de Lemelerberg
B: Vanaf het zelfde punt, in noord-westelijke richting
C: Idem, naar het noorden, met de contourten van de uitlopers van de Lemelerberg.

In het zuiden, links op de foto, ligt achter de beboste strook het landgoed West-Dammarke. Rechts, schuin naar het noordwesten, rijst de Lemelerberg op uit het relatief vlakke land. We bevinden ons hier ter hoogte van de Sallandse Heuvelrug: ver weg in het zuiden ligt de Hellendoornse Berg, en iets meer naar het zuidwesten de Luttenberg.Iets voorbij het uiteinde van de strook bos langs de zuidelijke kanaaldijk komen we vervolgens een ruime sloot tegen, die via een sluisje uitwatert op het kanaal.

6_411.jpg (16641 bytes)

Aan de ingang van deze sloot is niet te zien dat het hier gaat om een oud kanaaltje met een historie: de Boksloot

Deze sloot heet de Boksloot. Hij heeft een lengte van vier kilometer, en loop door tot aan de voet van de Eelerberg, de noordelijke uitloper van de Hellendoornse Berg. Dat hij een speciale funktie had, is uit niets meer af te leiden. Anders dan wat een argeloze passant zou denken, heeft dit kanaaltje een historische betekenis!

De boksloot en omgeving

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De boksloot en omgeving

Deze Boksloot, aldus beginnend bij de overlaat op de bovenstaande foto, loopt dwars door het landgoed West-Dammarke naar het zuiden. Daar eindigt de sloot plotseling, bij de Veldhuizerweg, aan de voet van de Eelerberg. Het is daar een prachtige omgeving. Op de onderstaande foto, genomen bij het einde van de sloot, werd de stadsdrek uit Zwolle uit de smalle schuiten geladen, die dit eindpunt vanaf het kanaal konden bereiken. De geurige smurrie was nodig voor de bemesting van een stuk woeste grond, dat rondom de noordzijde van de Eelerberg ligt uitgestrekt. Dit stuk grond, in 1847 door de familie Vening Meinesz aangekocht, was zo onvruchtbaar, dat er een grote hoeveelheid mest nodig bleek om het geschikt te maken als akker- en bouwland. Daardoor werd er een kanaaltje gegraven van het Overijssels Kanaal naar de voet van de Eelerberg. Deze sloot was trouwens maar net gereed toen het Almelose Kanaal voor het scheepvaartverkeer werd vrijgegeven. De stadsdrek uit Zwolle werd daarna via schepen door het Almelose Kanaal aangevoerd, en bij de uitmonding van de Boksloot overgeladen in de zeer smalle platbodems, de zogenaamde bokken. Deze schuiten brachten de drek door de sloot naar het landgoed. Op deze manier kwam de sloot aan de naam 'Boksloot'.
Veelal werden landbouwprodukten terug naar het kanaal vervoerd, om te worden getransporteerd naar Zwolle. Later werd de stadsdrek vervangen door kunstmest, en zelfs deze werd nog met de bokken naar het landgoed vervoerd. In de jaren vijftig nam Staatsbosbeheer het ruim 260 hectare grote landgoed in bezit. Het landgoed, eveneens Eelerberg genaamd, strekt zich uit om de noordkant van de eigenlijke Eelerberg, de noordelijke uitloper van de Hellendoornse berg. Het wordt aan de noord-zijde begrensd door de Ossenkampweg. Op de volgende foto zien we de boksloot vanaf de Coninckserveweg in de richting van het Overijssels Kanaal lopen. Het landgoed de Eelerberg ligt hier ruim een kilometer achter ons, terwijl in het midden van de foto, rechts naast de sloot, het boerenerf 'Klein Eelerberg' ligt. Het landschap dat we zien maakt deel uit van West-Dammarke. Aan de horizon, uiterst rechts, zien we de kontouren van de Lemelerberg opdoemen. Evenals het huidige Almelose kanaal, heeft ook de Boksloot uiteindelijk de funktie gekregen als afwateringskanaal.

Boksloot_Eelerberg.jpg (28596 bytes)

Het einde van de Boksloot,
in de bossen aan de voet van de Eelerberg 

 

De laatste jaren maakt de Boksloot deel uit van een natuurontwikkelingsproject 'De Boksloot'. Er is deels over het traject van de oude Boksloot een grillig 'kanaal' gegraven. In dit gebied kan de natuur haar gang gaan. Vooral in het voorjaar is het hier een prachtig gebied.

We vervolgen onze tocht weer langs het Overijssels Kanaal. Een paar honderd meter ten noorden van het kanaal zien we de hoogspanningsleiding van Zwolle naar Almelo. Deze hoogspanningsleiding zal nog vele kilometers het kanaal aan de noordzijde volgen. Vanaf de uitmonding van de Boksloot is het dan nog maar een kilometer verder naar het westen, voordat het kanaal wederom wordt doorsneden door een dam. Hier kruist de weg van Luttenberg naar Lemele het kanaal.

41-2.jpg(8468 bytes)

De Boksloot in 1992, halverwege het einde en het kanaal, naar het noorden gezien.

De foto hierboven laat zien wat er in 1992 van de Boksloot over was: een doodgewone sloot in de weilanden. De foto hieronder laat de huidige omgeving zien. De foto is genomen in de zomer van 2000. Op de achtergrond is de Lemelerberg zichtbaar. Het is een totaal andere omgeving geworden, en dat komt niet alleen door het gebruik van een telelens bij de onderste foto. Duidelijk aanwezig in het landschap is de waterpartij. De vegetatie kan hier haar vrije gang gaan.

Boksloot_3.jpg (18928 bytes)

De omgeving van de Boksloot anno 2000.


Volgend hoofdstuk

Vorig hoofdstuk