OOST-DAMMARKE

 

Het Overijssels Kanaal tussen Kruimersbrug en Kempersbru

Het Overijssels Kanaal tussen Kruimersbrug en Kempersbrug

Hieronder zien we de Kruimersbrug, de eerste brug op het volgende trajekt van het kanaal dat we volgen.

25-2.jpg(13962 bytes)

De Kruimersbrug, genoemd naar de Kruimersweg die hier het kanaal kruist

Deze brug draagt de Kruimersweg, die - grofweg gezien - loopt vanaf Den Ham (in het noorden) naar het buurtschap Piksen, ten zuiden van het kanaal. Vanaf deze brug loopt het kanaal (althans op de kaart gezien) vrijwel horizontaal naar het westen. Na een kilometer onderbreekt het kanaal de Ekkelweg, met aan de linkerzijde van het kanaal het erf 'de Teugelhof'. Er is hier trouwens geen brug aangelegd. Wanneer men de Ekkelweg naar het noorden volgt, vindt men na zo'n honderd meter een zandweg schuin naar rechts. Dit is de oude weg van Den Ham (drie kilometer naar het noorden) naar het buurtschap Marle, een kilometer ten zuiden van het kanaal. Deze zandweg heeft ooit aan de linkerkant van de Ekkelweg doorgelopen, en kruiste even verder naar het zuiden het kanaal. Pakweg 400 meter verder op de Ekkelweg komt men op een zandweg met de naam Middenweg. Nog een halve kilometer verder is er aan de rechterhand een landgoed met de naam Linderdam. De Linderbeek kronkelt hier ruim een kilometer noordelijker, vlak onder Den Ham. Maar laten we niet afdwalen: we gaan weer terug naar het Overijssels Kanaal. Het omringende land draagt hier de naam Oost-Dammarke, naar de dam die vroeger de Linderbeek in het noorden de stroom ooit heeft versperd. Het landgoed met de naam Linderdam doet daar al aan denken, terwijl ook het buurtschap met dezelfde naam, iets meer naar het westen gelegen, een vroegere dam niet kan ontkennen. Nog voor de Ekkelweg kruiste het kanaal trouwens de voormalige Waterleiding van Oost-Dammarke, een afwateringskanaal dat het water uit deze omgeving naar het noorden in de Linde afvoerde. Tegenwoordig heet deze sloot aan de noordzijde van het kanaal de Piksen-waterleiding; aan de zuidzijde de Dalker-esch-leiding. We volgen het kanaal verder naar het westen. Voorbij de Ekkelweg vinden we aan de zuidelijke kant van het kanaal een zandweg: het vervolg van de oude weg van Den Ham naar Marle. Een kleine kilometer verder komen we bij de Kempersbrug, waar de huidige weg van Den Ham naar Marle het kanaal kruist.

26-1.jpg(13730 bytes)

De Kempersbrug met de Hammerweg van Den Ham naar het buurtschap Marle, gelegen in de streek ‘Oost-Dammarke’

Het Overijssels Kanaal van de Kempersbrug naar Hankate

Het Overijssels Kanaal van de Kempersbrug naar Hankate

Vanaf de Kempersbrug gaat het kanaal verder door Oost-Dammarke, en wordt inmiddels aan de zuidkant vergezeld van een onvermijdelijke zuidelijke bermsloot. Deze zorgt voor de afwatering van het land ten zuiden van het kanaal, en loost het water uiteindelijk in de Regge, vanaf hier zo'n anderhalve kilometer naar het westen. Even verder doorsnijdt het kanaal de Leemkampweg, waarvan alleen het gedeelte ten zuiden van het kanaal is blijven bestaan. Het kanaal eindigt dan plotseling in een vorkvertakking, met in de rechtertak een duiker, en in de linkertak een brug.

27-2.jpg(13481 bytes)

Bij Egede eindigt het kanaal in een vorkvertakking: rechts een duiker, links een stuw

In eerste instantie lijk het alsof het kanaal in de linker tak verder gaat, gezien de brug, en omdat de rechter tak dood loopt op een duiker. De rechter tak is trouwens ook veel smaller.Maar de brug blijkt bij nader inzien een stuw te zijn, waarover het water een meter of wat naar beneden stort, en in een kanaal uit het zicht verdwijnt. Dit zal later een afwateringskanaal blijken te zijn, waarin ook de al eerder beschreven bermsloot uitmondt. Dit afwateringskanaal blijkt het overtollige water van het Overijssels Kanaal even verderop in een dode arm van de rivier de Regge te lozen. En wat de rechter tak betreft: schijn bedriegt! De weg die over de duiker loopt, laat onverwacht een oude sluiskolk zien, die nog behoorlijk intakt is. De deuren echter zijn verwijderd, zodat er een doorkijk is door de sluis heen, op een onbekend water in de verte. Wat een verrassing! Aan het uiteinde van de kolk is een stuw aangebracht, waarover het water valt in een lager gelegen, schilderachtig stukje kanaal. We zijn hier aanbeland bij sluis IV, ten zuiden van het buurtschap Egede.

28-1.jpg(10203 bytes)

Een mooie inkijk in de schutkolk van de voormalige sluis IV

Deze oude schutsluis is de vierde sluis vanaf Zwolle gerekend. Het verval bedraagt hier maar liefst zo'n kleine anderhalve meter. Het stukje kanaal na deze schutsluis leek me in eerste instantie geen Overijssels Kanaal meer, daar is het veel te mooi en te breed voor. En tot mijn verbazing bleken vissers het de Regge te noemen, een rivier die - op de kaart gezien - een eind verderop het kanaal zou moeten kruisen. De kaart bleek hen bij nader inzien toch gelijk te geven: hier maakt het kanaal gebruik van een voormalige Regge-arm. Ik vind het nog steeds een van de mooiste stukjes van het kanaal. Het is trouwens ook het breedste deel. Het water van de Regge zelf stroomt hier niet meer, die is met een kanaal 'afgetapt' en kruist het kanaal een paar honderd meter verder. Op die plaats liep de Regge haaks onder het kanaal door. Er was sprake van een heus aquaduct: het Regge-akwadukt. De laatste jaren echter is dit aquaduct verdwenen en houdt het kanaal gewoon 'even' op.

29-1.jpg(29201 bytes)

Het kanaal maakt hier gebruik van een dode arm van de rivier de Regge

Deze Regge-arm had voor de aanleg van het kanaal een lange kronkel in noordelijke richting. Bij de aanleg is een deel van deze kronkel afgesloten. De onderstaande foto geeft een beeld van deze meander.

6_413.jpg (21097 bytes)

Deze plas was ooit een deel van de Regge.


Volgend hoofdstuk

Vorig hoofdstuk