HET KANAAL VAN VROOMSHOOP NAAR ZWOLLE

 

Het Overijssels Kanaal van Zwolle naar Vroomshoop

Het Overijssels Kanaal van Zwolle naar Vroomshoop

Hoewel het kanaal vanaf Zwolle naar het oosten toe is gegraven, heb ik het gevolgd vanuit Vroomshoop in westelijke richting naar Zwolle. En niet alleen om de reden, dat - voor mij althans - het kanaal in Vroomshoop begint en in Zwolle eindigt, maar ook heel simpel om foto-technische redenen: van het oosten naar het westen had ik namelijk de hele ochtend de zon in de rug, en zelfs tot redelijk laat in de namiddag had ik nog weinig last van tegenlicht. En dat is voor een fotografische reportage natuurlijk veel geschikter dan wanneer je de zon - op zijn minst - een halve dag tegen hebt.

Goed, het begint dus in Vroomshoop.

9-2.jpg(427943 bytes)  

Vroomshoop

Op de kaart gezien, lijkt het alsof het Overijssels kanaal, komende vanuit het westen, vlak voor het kanaal 'Almelo - de Haandrik' naar beneden afbuigt, en daar tot aan Almelo parallel aan blijft lopen. Net alsof het kanaal voor Vroomshoop afbuigt, en niets van het kanaal Almelo - de Haandrik wil weten. Watertechnisch gezien is dat ook zo. Het kanaal Almelo - de Haandrik is een kanaal op zichzelf geworden, en heeft in feite geen enkele verbinding meer met het oude Overijssels kanaal naar Zwolle.

Vroomshoop en omstreken

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vroomshoop en omstreken

Op het fragment van de kaart is dat duidelijk te zien. Het is zelfs zo, dat een deel van het Overijssels kanaal in Vroomshoop zelf is gedempt. Het kanaal wordt ten westen van Vroomshoop van water voorzien door het kanaal de Veeneleiding, dat via een stuwkomplex even buiten Vroomshoop het Overijssels kanaal vult. Op dezelfde plek loopt de Veeneleiding over in de nieuwe loop van de Linderbeek, die een paar kilometer parallel aan het Overijssels kanaal blijft lopen, voordat de beek in zijn oorspronkelijke bedding naar het noorden afbuigt. De Veeneleiding is in feite de uitgediepte en gekanaliseerde Daarler Beek, het bovenstroomse deel van de Linderbeek, dat zijn oorsprong vond in De Woeste, het veengebied ten oosten van 'halverwege de weg Daarle - Hooge Hexel.' De Veeneleiding is een afwaterings-kanaal, dat het water afvoert uit de uitgestrekte veengebieden, die ten oosten van de lijn Daarle - Hoge Hexel - Wierden liggen. Deze veengebieden strekken zich ver uit naar het oosten en het noordoosten. Het is vooral het kanaal Almelo - de Haandrik geweest, dat het ontginnen van de turf in deze veengebieden mogelijk maakte, en dorpen als Vriezenveen en Vroomshoop hebben hun bestaansrecht aan dat feit te danken. Daarnaast voert de Veeneleiding het leeuwedeel van het water af, dat de beken ten oosten van Almelo aanvoeren.

10-2.jpg(87737 bytes)

 

 

 

 

 

 

 

 

De Veeneleiding en het Lateraalkanaal

De Veeneleiding krijgt zijn water voornamelijk door een tweetal zijkanalen: de Stouwe en het Lateraalkanaal. Beide kanalen staan haaks op de Veeneleiding, en lopen onder het kanaal Almelo - de Haandrik door. De Stouwe splitst zich halverwege Daarlerveen en Vriezenveen af in het eerder genoemde gebied De Woeste, en loopt van daar uit naar het oosten. Het Lateraalkanaal, dat nog in 1979 op de tekentafels lag, loopt vlak onder Vriezenveen door, en buigt evenwijdig aan het kanaal Almelo - de Haandrik af naar het zuid-oosten. Het is het Lateraalkanaal dat de waterafvoer van het lager gelegen gebied, waarin Almelo ligt, moet verzorgen. Voordat dat kanaal er was, werd het water afgevoerd door het riviertje de Almelose Aa, dat ten zuidwesten van de stad in de Regge uitmondde. Dit ging niet altijd even vlekkeloos, en het gebeurde niet zelden dat Almelo onder water stond. Het Lateraalkanaal zal tot het jaar 2000 toereikend moeten zijn om de Almeloër droge voeten te garanderen.

De Veeneleiding zelf loopt tenslotte door tot vlak boven Almelo, waar het net boven de tak van het Twentekanaal naar het oosten afbuigt, en als 'Hollander Graven' gedeeltelijk rond het oosten van de stad Almelo voert. Het kanaal dient eveneens om het water af te voeren van de verschillende Twentse beken die bij Almelo samenvloeien.

Maar we gaan nu terug naar Vroomshoop. Een plaats die, voor het kanaal werd gegraven, niet bestond. Het heeft zijn ontstaan te danken aan de aanleg van het kanaal. De eerste nederzetting ontstond bij Sluis V, en werd voornamelijk bevolkt door de arbeiders van de kanalen. Het veen, ten westen van dat kanaalgedeelte dat van het Separatie-punt naar het noorden loopt, kon door de aanleg van de kanalen spoedig worden ontgonnen en afgevoerd. De veenarbeiders vestigden zich ten noorden van het Separatiepunt, en dat werd in 1858 het prille begin van het dorp Vroomshoop. Omstreeks de eeuwwisseling vestigden zich veel Groninger boeren in dit gebied, teneinde het afgegraven veen te ontginnen, en om te zetten in goede landbouwgronden. Hierdoor kreeg Vroomshoop een groei-impuls, en tevens een meer agrarisch karakter.

De naam 'Vroomshoop' is overigens afgeleid van 'den vromen hope'. Het is waarschijnlijk afkomstig van een groep vrome Rooms-Katholieken, die op een hoger gelegen stuk grond (De Zandstuve, halverwege het huidige Vroomshoop en Den Ham) bijeen bleven komen na de kerkhervormingen. Vroomshoop is een typisch veenkoloniaal dorp. De bebouwing strekte zich in eerste instantie voornamelijk uit langs het kanaal 'Almelo - Coevorden', tussen de Puntbrug (direkt ten noorden van het Separatiepunt) en de Tonnenbrug, twee kilometer noordelijker. Pas na de oorlog is Vroomshoop in westelijke richting uitgebreid, en kreeg wat lichte industrie. Momenteel heeft het dorp zo'n 8.000 inwoners.


Volgend hoofdstuk

Vorig hoofdstuk