DE STEENWETERING

 

Het kanaal tussen de Kluinhaarsbrug en het gemaal
 de langeslag

Het kanaal tussen de Kluinhaarsbrug en het gemaal 'De Langeslag'

Het Overijssels kanaal maakt vanaf het gemaaltje bij de Dalmsholter waterleiding tot aan het gemaal 'de Langeslag', iets ten zuiden van Zwolle, gebruik van de bedding van middeleeuwse Steenwetering. Bij dat gemaal mondt de Steenwetering uit in een andere oude wetering, de Nieuwe Wetering. Het kaartje hieronder laat zien hoe de situatie was omstreeks het jaar 1825.

57-2.jpg (28409 bytes)

De Steenwetering anno 1825

De onderstaande foto geeft een beeld van het kanaal, gezien iets ten westen van de Kluinhaarsbrug. Het kanaal is hier vrij breed, en buigt af naar het zuiden. We bevinden ons hier ten zuiden van het landgoed Slennebroek. Dit moet vroeger een zeer nat moerasgebied geweest zijn. Het woord 'broek' duidt al op een drassig gebied, terwijl 'slenne' afgeleid is van slende, of slont, dat poel betekent.

58-1.jpg(11699 bytes)

Het kanaal in de uitgegraven bedding van de Steenwetering, ten zuiden van het Slennebroek.

We bevinden ons hier in een gebied met de naam Kluinhaar (het eigenlijke kluunhaar). Dit iets hogere gebied begrenst de Dalmsholter vlakte aan de westelijke kant. We laten hier dus duidelijk de Dalmsholter vlakte definitief achter ons. Een vijfhonderd meter naar het zuiden ligt op enige afstand van de Oude Twentse weg een boerenerf met de naam 'Het Klooster'. Dit kan verwijzen naar het vroegere klooster "Sacravalis", dat behoorde bij de oude marke Lenthe. We bevinden ons nu in dat gebied, dat dus heel wat groter was dan de huidige buurtschap Lenthe, dat een aantal kilometer verderop in noord-westelijke richting ligt. De Steenwetering loopt hier door een vrij smal stuk grasland. In het noorden wordt de strook begrenst door het Slennebroek en, ten westen daarvan, door een streek met de naam 'De Mars'. In het zuiden is er een wat verhoogd gebied, met veel bossages. Daar loopt ook de oude Twentse weg. We bevinden ons nu zo'n twee en een halve kilometer ten noorden van de plaats Heino. Hier, in het noord-westen van de streek Salland, is de omgeving mooi en afwisselend. Er zijn overigens hier veel namen met een historische betekenis te vinden. 't Klooster' is er één van, 'Salaborgh' (aan de weg van Zwolle naar Heino) en 'den Alerdick', het bekende vormingscentrum dat hier in de buurt ligt, zijn daar andere voorbeelden van. Weer terug naar het kanaal. Een kilometer verderop naar het westen zien we de volgende brug: de Bolderbrug.

58-1a.jpg (11699 bytes)

De Bolderbrug in een zonsondergang.

Ook dit is ooit een ophaalbrug geweest, en heel vroeger zelfs een dubbele. De naam doet denken aan bolderwagens. Het is niet onwaarschijnlijk dat het met name deze wagens met hun grote wielen geweest zijn, die van deze brug, met het steile wegdek in het midden, gebruik hebben gemaakt. Op de volgende foto zien we de voormalige Bolderbrug. Deze is echter al wel uitgevoerd als enkelvoudige ophaalbrug.

De voormalige Bolderbrug in 1967

De voormalige Bolderbrug in 1967

De oude Bolderbrug heeft trouwens iets meer naar het oosten gelegen, pal tegenover de boerderij aan de noordzijde van het kanaal. De weg over de brug liep dwars over het erf verder naar het noorden! Tijdens de rekonstruktie van het kanaal in 1965 zijn niet alleen de toegangswegen naar de brug verbreed, maar ook naar het westen verlegd. De wegen lopen dan ook om de boerderij heen. Voor de boer is dat natuurlijk ook prettiger, om niet langer meer doorgaand verkeer over zijn erf te hebben. Na de Bolderbrug vervolgen we onze weg langs het kanaal. Nog geen vijfhonderd meter verder zijn we aan beide zijden van het kanaal een weg naar het water lopen. Dit is de Oude Twentse weg, die hier vroeger de Steenwetering kruiste. Aan de noordelijke kant van het kanaal heet deze oude weg naar Twente de Hagenweg. Nog een kleine halve kilometer verderop zien we het viadukt waar de grote weg van Zwolle naar Heino het kanaal overspant.

60-1.jpg(10402 bytes)

Het viadukt de Ganzepan

Dit viadukt draagt de naam 'de Ganzepan', evenals de eetgelegenheid iets ten noorden van het viadukt aan de weg van Zwolle naar Heino. De naam 'Ganzepan' heeft niets te maken met een kok die voor de hongerige gasten een gans in de pan heeft gedaan, maar duidt op een laaggelegen stuk land (een pan). Kennelijk zijn hier veel ganzen gehouden, dus vandaar de naam. En natuurlijk kan zo'n gans ooit wel eens in de pan terecht gekomen zijn.
Ook van de oorspronkelijke brug waar nu het viaduct ligt is een historische foto. Deze stamt uit 1906 en laat zien dat het een draaibrug was.

De vroegere draaibrug op de plaats van het huidige viaduct

De vroegere draaibrug op de plaats van het huidige viaduct

De sluiswachterswoning en de brug zijn in 1933 vervangen door een nieuwe vaste brug.
Op de volgende foto is goed te zien hoe laag het omringende land om het kanaal is: het weiland ligt meters onder de waterspiegel.Deze foto is enkele tientallen meters genomen voorbij het huidige viaduct.
De bossen aan de zuidelijke kanaalzijde behoren tot het landgoed 'de Hagen'. En de weg daarlangs heet zo te zien niet voor niets de 'Hogeweg'.Het landgoed 'De Hagen' ligt iets ten noorden van het kasteeltje Den Averdinck. Het kasteeltje is bereikbaar over de onverharde weg die direkt ten westen van het viadukt vanaf de linker oever de bossen in loopt. Hoewel het kasteel zelf niet toegankelijk is, loont het de moeite om een kijkje in de omgeving te maken. Het is een mooie, bosrijke omgeving met veel waterpartijen.

61-1.jpg(8328 bytes)

Het kanaal in de laaggelegen 'Ganzepan', even ten westen van het viadukt

Zo'n halve kilometer verderop, net voorbij de rand van het landgoed, hebben we nog een blik op het laatste deel van de Steenwetering, voordat deze bij het gemaal Langeslag in de Nieuwe Wetering uitmondt.

61-1.jpg(8328 bytes)

Het laatste deel van de Steenwetering, voordat deze in de Nieuwe Wetering uitmondt

Uiterst links op de foto zijn de pijpen van de IJsselscentrale te Harculo, even ten zuiden van Zwolle, te zien. Dat is tevens het eind- (of begin-) punt van alle hoogspanningsleidingen, die we op eerdere foto's hebben gezien. In het midden, aan het einde van het kanaal, zijn de muren van de sluiskolk van de voormalige sluis I net niet goed te zien. Sluis I was de eerste sluis op het kanaaltrajekt vanaf Zwolle.


Volgend hoofdstuk

Vorig hoofdstuk